Речицкое средневековье

 

Речица – один из древнейших городов Беларуси, известный с 1213 года по летописным источникам. В эпоху средневековья город, расположенный на высоком берегу Днепра, представлял собой надежно укрепленное поселение с валами и рвами. Важнейшим оборонительным сооружением стал деревянный замок с пятью башнями, возведенный в конце XIV века при князе Витовте. Эта крепость играла ключевую роль в защите южных рубежей и контролировала важный торговый путь по Днепру. Жизнь средневековой Речицы была неразрывно связана с замком, вокруг которого формировался посад, где селились ремесленники и купцы.


1. Не ранее 1387 г. – не позднее 1406 г. – Из «Списка русских городов дальних и ближних» // Хрестоматия по истории Белоруссии. С древнейших времен до 1917. / Сост. : А.П. Игнатенко,  В.Н. Сидорцов. – Минск : Изд-во БГУ, 1977. – С. 43-44.

2. Конец XVI – начало XVIІ в. – Отрывки из Баркулабовской летописи // Хрестоматия по истории Белоруссии. С древнейших времен до 1917. / Сост. : А.П. Игнатенко,  В.Н. Сидорцов. – Минск : Изд-во БГУ, 1977. – С. 251-252.

3. 1648-1667 гг. – Уменьшение численности населения и количества дымов в белорусских поветов // Хрестоматия по истории Белоруссии. С древнейших времен до 1917. / Сост. : А.П. Игнатенко,  В.Н. Сидорцов. – Минск : Изд-во БГУ, 1977. – С. 125. 

4. 1667 г. января 30. – Из Андрусовского договора о перемирии между Московским государством и Речью Посполитой – об установлении новых границ, расширении торговли между двумя государствами // Хрестоматия по истории Белоруссии. С древнейших времен до 1917. / Сост. : А.П. Игнатенко,  В.Н. Сидорцов. – Минск : Изд-во БГУ, 1977. – С. 120-123.

5. 1714 г. – Заявление архимандрита Киево-Печерской лавры А. Милославского о поселении на его землях выходцев из Белоруссии // Хрестоматия по истории Белоруссии. С древнейших времен до 1917. / Сост. : А.П. Игнатенко,  В.Н. Сидорцов. – Минск : Изд-во БГУ, 1977. – С. 152. – о выходцах из м. Хальч, принадлежавшем роду Халецких.

6. 1717 г. – Общие суммы сбора налогов, установленных      генеральной сессией Варшавского сейма, и общее количества дымов // Хрестоматия по истории Белоруссии. С древнейших времен до 1917. / Сост. : А.П. Игнатенко,  В.Н. Сидорцов. – Минск : Изд-во БГУ, 1977. – С. 125-126. 

7. Антыфеадальныя паўстанні // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Рэчыцкага раёна: У 2 кн. Кн. 1 / укл. П. П. Рабянок. – Мінск : Беларусь, 1998. – С. 39-47.

8. Асіноўскі, С. М. Вязень старадубскай крэпасці // Там, дзе была Неўрыда / С. М. Асіноўскі. – Мінск : Полымя, 1996. – С. 122-129. – аб паўстаннях супраць панскага прыгнету (1720-я гг.). Таксама аб Рэчыцкім павеце.

9. Баркалабаўскі летапіс / Нацыянальная бібліятэка Беларусі, Цэнтр даследавання ў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ; [рэдакцыйны савет: Т. У. Бялова (галоўны рэдактар) і інш. ; апрацоўка і ўзнаўленне тэксту летапісу: І. У. Будзько і інш. ; аўтар уступнага артыкула А. А. Суша]. – Мінск : Беларуская Энцыклапедыя, 2013. – 606, [1] с.

10. Батура, П. Вёскі маёнтка Горваль часоў прыгонніцтва / П. Батура // Краязнаўчая газета. – 2020. – №1. – С. 4.

11. Башилов, А. А. Кузнечный клад из средневековой Речицы / А. А. Башилов // Гомельщина : археология, история, памятники. – Гомель, 1991. – С. 53-53.

12. Бейлькін, Х. Васілевічы : кароткі нарыс гісторыі горада ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці, 1560-1917 гг. / Х. Бейлькін // Гомельская праўда. – 1992. – 1 верасня.

13. Булаш, Г. Барбароў – Старажытнае мястэчка Мазыршчыны / Г. Булаш // Краязнаўчая газета. – 2007. – №26. – С. 2.

14. Была Рэчыца драўлянай : Нататкі архітэктара // Дняпровец. – 1984. – 26 кастрычніка.

15. В Великом княжестве Литовском и Речи Посполитой (ХІІІ- ХVIIІ вв.) // Речица. Дорогой столетий в будущее / Речицкий районный исполнительный комитет, [В. М. Лебедева и др. ; под общей редакцией В. С. Панченко ; фото Е. В. Лугинина, О. С. Никон, М. О. Шеленок. – Речица : Редакция газеты «Дняпровец», 2013. – С. 19-51. 

16. Волкаў, М. А. Традыцыйныя драўляныя ўмацаванні // Замкі і фартэцыі Радзівілаў на беларускіх землях у ХVI – пачатку ХVIІІ ст. / М. А. Волкаў. – Мінск : Беларуская навука, 2020. – С. 78-91. – змяшчае малюнкі Рэчыцкіх умацаванняў.

17. Волкаў, М. Вялікая дняпроўская фартэцыя : лёс Рэчыцкага замка / М. Волкаў // Дняпровец. – 2012. – 13 сакавіка. – C. 2.

18. Волков, Н. Речица на рисунках середины XVII века [Rečyca on the drawings from the middle 17th] / Н. Волков // Проблемы славяноведения. Сб. научных статей и материалов. – Брянск : РИО БГУ, 2012. – Вып. 14. – С. 99-111.

19. Вяроўкін-Шэлюта У. Халецкія // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 2 т. Т.2.  : Кадэцкі корпус – Яцкевіч. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоу (гал. рэд.) і інш.; Маст. З. Э. Герасімовіч ; 2-е издание. – Мінск : БелЭн,  2007. – С. 711-712. 

20. Галубовіч, В. Дакументы па гісторыі Рэчыцкага павета ў кнігах запісаў Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага за перыяд праўлення Уладзіслава ІV Вазы / В. Галубовіч // Трэція Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г.Рэчыца, 14-15 верасня 2001 г.) / Гомел. дзярж. ун-т ім. Ф.Скарыны / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. – Мінск : Беларускі кнігазбор, 2002. – С. 240-254.

21. Галубовіч, В. Дзве інструкцыі паслам на соймы ад шляхты Рэчыцкага павета з часоў панавання Жыгімонта Вазы / В. Галубовіч // Чацвертыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г. Рэчыца, 18-19 верасня 2003 г.) : у 2 ч. : Ч. 2 : Рэчыца ў часе і прасторы: 790 год заснавання горада / [рэдакцыйная калегія: В. М. Лебедзева (адк. рэд.) і інш.]. – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2004. – С. 40-46.

22. Галубовіч, В. Інструкцыя рэчыцкай шляхты на сойм 1607 г. /  В. Галубовіч// Пятыя Міжнародныя Доўнарскія чытанні : матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Рэчыца, 22-23верасня 2005 г.) / Рэд. кал.: В. М. Лебедзевай (адказ. рэд.) і інш. – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2010. – С. 189-195.

23. Галубовіч, В. Справа Эліяша Мэнжыка, рэчыцкага дэпутата галоўнага суда Вялікага княства Літоўскага 1639 г. / В. Галубовіч // Рэчыцкі край : да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі, Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны, Рэчыцкі раённы выканаўчы камітэт ; [укладальнікі: А. Б. Доўнар, В. М. Лебедзева]. – Мінск : Беларуская навука, 2019. – С. 219-226.

24. Галубовіч, В. Спрэчкі пра далучэнне Лоева да Вялікага княства Літоўскага на сойме 1646 года / В. Галубовіч // Шостыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г. Рэчыца, 14-15 лістапада 2007 г.) : у 2 ч. : Ч. 2 : Рэчыца ў часе і прасторы: 795 год заснавання горада / [рэдакцыйная калегія: В. М. Лебедзева (адк. рэд.) і інш.]. – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2004. – С. 38-45.

25. Голубеў, В. Абшчына ў сацыяльным і гаспадарчым жыцці насельніцтва Стрэшынскай воласці Рэчыцкага павета (паводле інвентарных апісанняў ХVІ- ХVІІІ ст.) / В. Голубеў // Пятыя Міжнародныя Доўнарскія чытанні : матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Рэчыца, 22-23 верасня 2005 г.) / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2010. – С. 204-214.

26. Голубеў, В. Абшчына ў сацыяльным і гаспадарчым жыцці насельніцтва Горвальскай воласці Рэчыцкага павета (паводле інвентарных апісанняў першай паловы – сярэдзіны  ХVІІІ ст.) / В. Голубеў // Чацвёртыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г.Рэчыца, 18-19 верасня 2003 г.): В 2 ч. Ч.2: Рэчыца ў часе і прасторы: 790 год заснавання горада / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. – Мінск : Беларускі кнігазбор, 2004. – С. 64-75.

27. Голубеў, В. Рэчыца ў часы Вялікага княства Літоўскага / В. Голубеў, М. Волкаў // Беларускі гістарычны часопіс. – 2014. – №5. – С. 3-17.

28. Голубеў, В.  Стрэшын : замак, горад і воласць паводле інвентарных апісанняў 1605 і 1628 гг. / В. Голубеў // Рэчыцкі край : да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі, Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны, Рэчыцкі раённы выканаўчы камітэт ; [укладальнікі: А. Б. Доўнар, В. М. Лебедзева]. – Мінск : Беларуская навука, 2019. – С. 245-281.

29. Дзяржпраграма «Замкі Беларусі» : 38 аб’ектаў на сем год // Культура. – 2012. – 14 студзеня. – С. 2.

30. Доўнар, А. Рэчыца ў кнігах Метрыкі ВКЛ часоў Жыгімонта Вазы / А. Доўнар // Шостыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г.Рэчыца, 14-15 лістапада 2007 г.): В 2 ч. Ч.2: Рэчыца ў часе і прасторы: 790 год заснавання  горада / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. –  Гомель, ГДУ імя Ф.Скарыны, 2008. – С. 29-38.

31. Доўнар, А.  Стан дарог і дарожных камунікацый Рэчыцкага павета (1765-1766 гг.) / А. Доўнар // Пятыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г.Рэчыца, 22-23 верасня 2005 г.) / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. –  Гомель, ГДУ імя Ф.Скарыны, 2005. – С. 220 – 224. 

32. Документы по истории православной церкви на Беларуси XVIII — XX вв. в фондах государственных архивов Республики Беларусь: Межархив, справ. / Авт.-сост. О. А. Добычина и др. – Мн.: БелНИИДАД, 2003. – 284 с. – также документы, касающиеся Речицкого уезда.

33. Егоров, Ю. Из истории застройки Речицы в XVII-XVIII веках / Ю. Егоров // Дняпровец. – 1996. – 25 мая.

34. Егоров, Ю. А. Градостроительство Белоруссии / А. Ю. Егоров. – Москва, 1954. – 280 с. 

35. Из Андрусовского договора о перемирии между Московским государством и Речью Посполитой – об установлении новых границ, расширении торговли между двумя государствами // Хрестоматия по истории Белоруссии. С древнейших времен до 1917 г. / Сост. : А.П. Игнатенко,  В.Н. Сидорцов. – Минск : Изд-во БГУ, 1977. – С.120-123. 

36. «Из списка русских городов дальних и ближних» // Хрестоматия по истории Белоруссии. С древнейших времен до 1917 г. / Сост. : А.П. Игнатенко,  В.Н. Сидорцов. – Минск : Изд-во БГУ, 1977. – С.43-44. 

37. Каганович, А. Речица в средневековый период / А. Каганович // Чацвертыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г. Рэчыца, 18-19 верасня 2003 г.) : у 2 ч. Ч. 2 : Рэчыца ў часе і прасторы: 790 год заснавання горада / рэдакцыйная калегія: В. М. Лебедзева (адк. рэд.) і інш. – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2004. – С. 31-40.

38. Казлоў, Л. Р. Беларусь на сямі рубежах / Л. Р. Казлоў, А. К. Цітоў ; Прадм. А.М. Трусава. – Мінск: Беларусь, 1993. – 76 с.: іл.

39. Карпачоў, М. У перыяд феадальна-прыгонніцкага ладу / М. Карпачоў // Зара камуны. – 1957. – 12 мая.

40. Кіпель, З. “Адысея” капітана Джона Сміта і Рэчыца / З. Кіпель // Трэція Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г.Рэчыца, 14-15 верасня 2001 г.) / Гомел. дзярж. ун-т ім. Ф.Скарыны / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. – Мінск : Беларускі кнігазбор, 2002. – С. 264-270.

41. Кітурка, І. Дзяржаўныя ўладанні Рэчыцкага павета паводле люстрацыі 1765 г. / І. Кітурка // Трэція Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г.Рэчыца, 14-15 верасня 2001 г.) / Гомел. дзярж. ун-т ім. Ф.Скарыны / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. – Мінск : Беларускі кнігазбор, 2002. – С. 254-264.

42. Кітурка, І. Дзяржаўныя ўладанні Рэчыцкага павета паводле люстрацыі 1789 года / І. Кітурка // Пятыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г.Рэчыца, 22-23 верас. 2005): прысвеч. дзейнасці і навуковай спадчыне вучонага-славіста М.В. Доўнар-Запольскага і гісторыі Рэчыцкага края: матэрыялы / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. –  Гомель, ГДУ імя Ф.Скарыны, 2005. – С. 225-233.

43. Кітурка, І. Матэрыялы гісторыі Рэчыцкага Рэгіёна ў кнізе запісаў Метрыкі ВКЛ за 1735 – 1740 гг. / І. Кітурка // Чацвёртыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г.Рэчыца, 18-19 верасня 2003 г.): В 2 ч. Ч.2: Рэчыца ў часе і прасторы: 790 год заснавання горада / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. – Мінск : Беларускі кнігазбор, 2004. – С. 56-64.

44. Кондратьэв, І. Лоэвске староство у 1585 – середини ХVII ст. / І. Кондратьэв // Пятыя Міжнародныя Доўнарскія чытанні : матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Рэчыца, 22-23 верасня 2005 г.) / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш.– Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2005. – С. 195-204.

45. Кондратьєв І.  Участь шляхти Речицького повіту у виборах в дворянські інституції Чернігівського намісництва в 1796 році // Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі : Рэчыцкі край. Да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага) : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, Гом. дзярж. ун-т ім. Ф.Скарыны, Рэч. райвыканкам. : уклад А.Б. Доўнар, В.М. Лебедева; рэдкал. : В.В. Даніловіч [і інш.]. – Мінск : Беларуская навука, 2018. – С. 207-211.

46. Конец XVI  – начало XVII в. – Отрывки из Баркулабовской летописи // Хрестоматия по истории Белоруссии. С древнейших времен до 1917 г. / Сост. : А.П. Игнатенко,  В.Н. Сидорцов. – Минск : Изд-во БГУ, 1977. – С. 251-252. 

47. Коновалова, Л. Из истории Речицкого посада / Л. Коновалова // Дняпровец. – 2003. – 10 чэрвеня. – С. 3. 

48. Копысский, З. Ю. Социально-политическое развитие городов Белоруссии в ХVI – первой половине ХVIIв. / З. Ю. Копысский. – Минск : Наука и техника, 1975. – 192 с.

49. Кунаш, А. А. Рымска-каталіцкі абразок XVIII ст. з курганнага могільніка Глыбаў Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці / А. А. Кунаш // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя гуманітарных навук. Т. 67. – 2022. – № 1. – С. 49-59. 

50. Левицкий, А. Вести из прошлого  / А. Левицкий // Белорусская нива. – 1992. – 12 августа. – о раскопках в зоне Речицкого посада по ул. Советской.

51. Макушнікаў, А.А. У пошуках гістарычных каранёў : па матэрыялах археалагічных раскопак у Рэчыцкім раёне / А.А. Макушнікаў // Гомельская праўда. – 1991. – 12 студзеня.

52. Макушников, О. А. Речица глазами археолога – современный репортаж на историческую тему / О.А. Макушников // Речица. Литературно-духовное наследие региона: в 2 т. Т. 2. А прекрасней Речицы места не найти / И. Ф. Штейнер. – Гомель : Сож, 2007. – С. 8-42. – о средневековом городе.

53. Мацук, А. Барацьба магнацкіх групіровак у Рэчыцкім павеце (1721-1764 гг.) / А. Мацук // Чацвёртыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г.Рэчыца, 18-19 верасня 2003 г.): В 2 ч. Ч.2: Рэчыца ў часе і прасторы: 790 год заснавання горада / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. – Мінск : Беларускі кнігазбор, 2004. – С. 46-56.

54. Мацук, А. Рэчыцкі грамнічны соймік у 1736-1763 гг. / А. Мацук // Рэчыцкі край : да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі, Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны, Рэчыцкі раённы выканаўчы камітэт ; [укладальнікі: А. Б. Доўнар, В. М. Лебедзева]. – Мінск : Беларуская навука, 2019. – С. 293-305.

55. Мицик, Ю. Халецькі – провідний шляхетський рід Речицького краю XVII-XVIII cт. / Ю. Мицик // Сёмыя Міжнародныя Доўнарскія чытанні : матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Рэчыца, 1-2 кастрычніка 2010 г.). – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2010. – С. 280-301.

56. Мицик, Ю. Юдицькі – провідний шляхетський рід Речицького краю XVII – середин XIХ cт. / Ю. Мицик //  Шостыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г. Рэчыца, 14-15 лістапада 2007 г.) : у 2 ч. : Ч. 2 : Рэчыца ў часе і прасторы: 795 год заснавання горада / [рэдакцыйная калегія: В. М. Лебедзева (адк. рэд.) і інш.]. – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2004. – С. 50-62.

57. На пути «из варяг в греки» // Народная газета. – 2008. – 5 верасня – С. 7.

58. Насевіч, В. Рэчыца ; Рэчыцкая воласць ; Рэчыцкі павет / В. Насевіч // Вялікае княства Літоўскае : Энцыклапедыя. У 2 т. Т.2. : Кадэцкі корпус – Яцкевіч / Рэдкал. : Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. З.Э. Герасімовіч. – Мінск : БелЭн, 2006. – С. 532-534.

59. Насевіч, В. Рэчыцкія гарадскія ўмацаванні / В. Насевіч // Вялікае княства Літоўскае : Энцыклапедыя. У 2 т. Т.2. : Кадэцкі корпус – Яцкевіч / Рэдкал. : Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. З.Э. Герасімовіч. – Мінск : БелЭн, 2006. – С. 534.

60. Падалінскі, У. "Гвалтовнымъ обычаемъ въ именью моемъ Поболевскомъ подле реки Добосны". Адзін эпізод з жыцця Рэчыцкага краю ХVІ ст. / У. Падалінскі // Беларускі  гістарычны часопіс. – 2017. – № 12. – С. 17-23.

61. Панков, Ю. Благотворительная деятельность речицких старост из рода Служек в отношении католической церкви / Ю. Панков // Рэчыцкі край : да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі, Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны, Рэчыцкі раённы выканаўчы камітэт ; [укладальнікі: А. Б. Доўнар, В. М. Лебедзева]. – Мінск : Беларуская навука, 2019. – С. 214-219.

62. Патапаў, Л. Горад быў драўляным : [драўляная Рэчыца] / Л. Патапаў //  Дняпровец. – 1996. – 4 мая.

63. Поселенія въ бълорусскомъ Полъсьь : [упоминание о Речицкой губернии ХV в.]  // Живописная Россия : Литовское и белорусское Полесье. – 2-е изд. – Мінск : БелЭн, 1994. – С. 358.

64. Поселенія въ бълорусскомъ Полъсьъ : [упоминание о Речице, Лоеве, Василевичах] // Живописная Россия : Литовское и белорусское Полесье. – 2-е изд. – Мінск : БелЭн, 1994. – С. 381.

65. Рабянок, А. За смугой стагоддзяў, ці погляд на гісторыю Рэчыцы / А. Рабянок, П. Рабянок // Дняпровец. – 1994. – 8 лютага.

66. Рабянок, П.  Рэчыцкая зямля на старажытных і старых картах / П. Рабянок // Дняпровец. – 1996. – 20 красавіка. – С. 2.

67. Рабянок, П. Холмеч : шмат вякоў таму и сёння / П. Ребенок //  Дняпровец. – 2001. – 27 студзеня. – С. 2.

68. Рабянок, П. Шляхам да незалежнасці / П. Рабянок // Дняпровец. – 1991. – 30 жніўня (№134. Заканчэнне, пачатак у №№132, 133). – С. 3.

69. Рабянок, П. Як мы ледзь не сталі шведамі / П. Рабянок //  Дняпровец. – 2001. – 31 сакавіка. – С. 2.

70. Ребенок, П. Время князей Жижемских / П. Ребенок // Дняпровец. – 2004. – 19 чэрв. – С. 2. – о Петре Жижемском, бывшем старостой речицким в период 1597-1618 гг.

71. Ребенок, П. Еще не поздно? / П. Ребенок // Дняпровец. – 2000. – 29 студзеня. – С. 2. – о деятельности графа, генерал-губернатора Могилевской губернии З.Г. Чернышева в Речицком повете.

a. Ребенок, П. Ф. Исторический очерк // Речица : [город, который мы любим!] / П. Ф. Ребенок. – Речица : Редакция газеты «Дняпровец», 2008. – С. 10-24. – с древнейших времен до конца ХIХ века.

72. Ребенок, П. Коси, коса… / П. Ребенок // Дняпровец. – 1999. – 21 жніўня. – С. 2. – о событиях  XVIII века в Речице и уезде.

73. Ребенок, П. Кузнечный клад средневековой Речицы / П. Ребенок // Дняпровец. – 1999. – 26 чэрвеня. – об археологических раскопках города слоя ХVI- XVII в.

74. Ребенок, П. Плыл по Днепру государь… / П. Рабянок // Дняпровец. – 1996. – 20 красавіка. – С. 2.

75. Ребенок, П. Речицкий след Воловичей / П. Ребенок //  Дняпровец. – 2012. – 9 чэрвеня. – С. 2. –  о Воловичах – представителях одного из влиятельных феодальных родов ВКЛ.

76. Речица // Города, местечки и замки Великого княжества Литовского : энциклопедия ; ред. совет [Т. В. Белова [и др.]. – Мінск: БелЭн ім. П. Броўкі, 2009. – С. 265-266.

77. Речица в далеком прошлом // Дняпровец. – 1993. – 24 красавіка. – С. 3. – история Речицы с момента первого упоминания в летописях до XVIIІ в.

78. Рэчыца // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 2 т. Т.2 : Кадэтскі корпус – Яцкевіч / Рэдкал.: Г.П. Пашкоў, (гал. рэд.) і інш.; Маст. З.Э. Герасімовіч. – Мінск: БелЭн, 2006. – С. 532-534.

79. Савасцеенка, К. Да гісторыі – з павагай… / К. Савасцеенка // Дняпровец. – 1988. – 8 красавіка.

80. Самкоў, І. З падзей Гомельскага стараства ў другой палове XVI ст. Паход Філона Кміты да Старадуба 1562 г. / І. Самкоў // Рэчыцкі край : да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнара-Запольскага / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі, Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны, Рэчыцкі раённы выканаўчы камітэт ; [укладальнікі: А. Б. Доўнар, В. М. Лебедзева]. – Мінск : Беларуская навука, 2019. – С. 203-209.

81. Свірын, І. Замкавая сістэма : [дзяржпраграма “Замкі Беларусі”, гарадзішча жалезнага веку ў Мілаградзе] / І Свірын // Культура. – 2011. – №29. – С. 11.

82. Слиж, Н. Речицкий державца Сенька Полозович / Н. Слиж // Дняпровец. – 2012. – 3 студзеня.

83. Сліж, Н. Тэстамент рэчыцкага земскага суддзі Мікалая Нерашынскага (1661) / Н. Сліж // Сёмыя Міжнародныя Доўнарскія чытанні : матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Рэчыца, 1-2 кастрычніка 2010 г.). – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2010. – С. 273-279.

84. Сліж, Н. Шляхецкі род Халецкіх у гісторыі Рэчыцкага павету / Н. Сліж // Шостыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г. Рэчыца, 14-15 лістапада 2007 г.) : у 2 ч. : Ч. 2 : Рэчыца ў часе і прасторы : 795 год заснавання горада / [рэдакцыйная калегія: В. М. Лебедзева (адк. рэд.) і інш.]. – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2008. – С. 61-82.

85. Смиловицкий, Л. Еврейские адреса Речицы  / Л. Смиловицкий // Чацвертыя Міжнародныя Доўнараўскія чытанні (г. Рэчыца, 18-19 верасня 2003 г.) : у 2 ч. : Ч. 2 : Рэчыца ў часе і прасторы : 790 год заснавання горада / рэдакцыйная калегія : В. М. Лебедзева (адк. рэд.) і інш. – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2004. – С. 173-187. – охватывает период с XVI в. по к. ХІХ в.

86. Спірыдонаў, М. Ф. Рэчыцкі павет у канцы XVI ст. : [карта] / М. Спірыдонаў // Атлас гісторыі Беларусі ад старажытнасці да нашых дзён. – Мінск, 2006. – С. 42. 

87. Сцебурака, А. Азартная геаграфія Вялікага Княства Вялікага : [“Карты для вывучэння геаграфіі” Дэлэстра, ХVІІІ ст.; карты з мапай ВКЛ (Рэчыца)] / Анатоль Сцебурака // Беларускі гістарычны часопіс. – 2018. – №4. – С. 14-22.

88. Тарасенко, І. Польскі хроніст ХVII  ст. С. Твардовський про подіі в Речицькому краю / І. Тарасенко // Пятыя Міжнародныя Доўнарскія чытанні : матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Рэчыца, 22-23 верасня 2005 г.) / Рэд. кал.: В.М. Лебедзевай (адказ.рэд.) і інш. – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2010. – С. 214-220.

89. Тарасенко, І. Цінно джерело з історіі Речиці ХVII–XIX ст. / І. Тарасенко // Сёмыя Міжнародныя Доўнарскія чытанні : матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Рэчыца, 1-2 кастрычніка 2010 г.). – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2010. – С. 263-280.

90. Татаринов, Ю. Речица // Города Беларуси. Гомельщина / Юрий Татаринов. – Минск : Смэлток, 2010. – С. 96-110.

91. Темушев, В. Н. Гомельская земля в конце XV – первой половине XVI в. Территориальные трансформации в пограничном регионе / В. Н. Темушев. – Москва : Квадрига, 2009. – 189 с. – (Историко-географические исследования).

92. Ткачоў, М. А. Рэчыца / М. А.Ткачоў // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыкл. / Беларус. Энцыкл.; Рэдка.: В.В.Гетаў і інш. – Мінск : БелЭн, 1993. – С. 553-554.

93. Ткачев, М. А. Укрепления средневековой Речицы / М. А. Ткачев // Замки Беларуси. – Минск : Беларусь, 2002. – С. 77-81.

94. Тот божий гнев был… // Дняпровец. – 1996. – 13 красавіка. – С. 2. – урывак з Баркулабаўскага летапісу.

95. Трефилов, С. Первые английские колонии в Америке укрепляли по образцу Речицкого замка : о путешествии американского первопоселенца капитана Дж. Смита на белорусские земли в Речицу / С. Трефилов // Комсомольская правда. – 2019. – 9 июля (№ 127). – С. 10.

96. У складзе ВКЛ і Рэчы Паспалітай // Памяць : Гісторыка-дакументальная хроніка Рэчыцкага раёна: У 2 кн. – Кн. 1 / укл. П. П. Рабянок. – Мінск : Беларусь, 1998. – С. 33-38.

97. Умацаванне феадальнай дзяржавы // Памяць : Гісторыка-дакументальная хроніка Рэчыцкага раёна : У 2 кн. – Кн. 1 / укл. П.П. Рабянок. – Мінск : Беларусь, 1998. – С. 37-38.

98. Чарнышоў, І. Рэчыца XVIІ стагоддзя – у творах сучаснікаў-іншаземцаў / І. Чарнышоў // Дняпровец. – 2003. – 25 студзеня. – С. 2.

99. Чаропка, С. Рэчыцкі пасол на сеймах Рэчы Паспалітай Зыгмунт Адам Слушка: жыццё для Айчыны / С. Чаропка // Сёмыя Міжнародныя Доўнарскія чытанні : матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Рэчыца, 1-2 кастрычніка 2010 г.). – Гомель : ГДУ імя Ф. Скарыны, 2010. – С. 302-308.

100. Чепко, В.В. Города Белоруссии в первой половине ХІХ в. : Экономическое развитие / В.В. Чепко. – Минск : Издательство БГУ, 1981. – 143 с. – упоминается о Речице.

101. Шафір, І. Блізкае і далекае мінулае нашага краю : [Працяг. Пач. у №№ 151, 152] / І. Шафір // Дняпровец. – 1990. – 28 верасня (№153). – С. 2.

102. Ширинский, С. С. Курганы XI-XII вв. у дер. Глыбов / С. С. Ширинский // Краткие сообщения о докладах и полевых исследованиях Института археологии / Акад. наук СССР. – Москва, 1965. – Вып. 104 : Средневековые памятники Восточной Европы. – С. 121-123.

103. Штыхов, Г.В. Города Белоруссии по летописям и раскопкам (ІХ-ХІІІ вв.) / Г.В. Штыхов. – Минск : Полымя, 1975. – 32 с.